Niet betalen alimentatie: lijfsdwang mogelijk?

Indien u wordt geconfronteerd met het niet ontvangen van een vastgestelde alimentatie, dan is het eerst van belang om na te gaan of de alimentatieverplichting is vastgelegd in een echtscheidings- of alimentatiebeschikking. Alleen dan kan, in het geval dat de alimentatie niet vrijwillig wordt betaald, opdracht worden gegeven aan een gerechtsdeurwaarder om over te gaan tot het treffen van executiemaatregelen. Dat wil zeggen dat de beschikking ten uitvoer wordt gelegd. Echter, dan wordt daarmee nog niet de garantie verkregen dat de alimentatiegerechtigde ook krijgt waar hij of zij volgens die beschikking recht op heeft. Wat zijn de mogelijkheden?

Het executierecht kent meerdere dwangmiddelen waar gebruik van kan worden gemaakt. Denk aan het leggen van een loonbeslag onder de werkgever van de alimentatieplichtige. Maar wat kunt u nu doen als de alimentatie zich op alle denkbare manieren ontrekt aan zijn verplichtingen. Bijvoorbeeld: er is geen werkgever bekend, noch andere verhaalsmogelijkheden zoals een bankrekening met voldoende saldo. Indien alle dwangmiddelen zonder succes zijn benut, dan resteert er nog één middel, de lijfsdwang.

Lijfsdwang is in een indirect dwangmiddel. Het houdt in dat iemand zijn persoonlijke vrijheid wordt ontnomen. De strekking van lijfsdwang is het uitoefenen van druk op de alimentatieplichtige, zodat deze zijn alimentatieverplichtingen gaat nakomen. Indien een rechter verlof geeft voor een tenuitvoerlegging met behulp van lijfsdwang, dan wordt de onderhoudsplichtige zijn vrijheid ontnomen. Hij of zij gaat dan naar een huis van bewaring. Het ontnemen van iemands vrijheid is een vergaande maatregel. Het mag duidelijk zijn dat lijfsdwang zeer ingrijpend is voor degene tegen wie het wordt gebruikt. Lijfsdwang moet dan ook worden gezien als het uiterste dwangmiddel. Dit betekent dat lijfsdwang pas aan de orde kan zijn als alle andere middelen hebben gefaald en er dus geen andere mogelijkheden meer zijn.

Voordat een rechter verlof verleent voor het executeren van een beschikking met behulp van lijfsdwang, bepaalt de rechter of er daadwerkelijk sprake is van onmacht én onwil om aan de betalingsverplichting te voldoen. Ook wordt er gekeken maar de vraag of er geen alternatief bestaat: kan het geld op een andere manier worden geïnd? Komt de rechter tot de conclusie dat andere dwangmiddelen niet baten en is er een afweging van ieders belangen gemaakt, dan kan het verlof worden verleend.

Over het algemeen zal een rechter niet snel vordering tot lijfsdwang toewijzen. Toch zijn er gevallen bekend waarbij dit wel het geval was. Zo oordeelde de rechtbank Utrecht (LJN BO4157, 285819 / KG ZA 10-357) dat, aangezien de man niet traceerbaar was en niet in loondienst werkzaam was, verwacht kon worden dat een ander dwangmiddel dan lijfsdwang onvoldoende uitkomst zou bieden.

« terug naar het overzicht